می 11, 2021

اثرهای منابع کودی آهن و روی بر ویژگی¬های فیزیو مورفولوژیکی شمعدانی Pelargonium hortorum Hort- قسمت ۳

نمودار ۶-۴- مقایسه میانگین تاثیر رقم بر طول و قطر ساقه گلدهنده در گل‌های شمعدانی. ۵۱
نمودار ۷-۴- مقایسه میانگین برهمکنش غلظت­های منابع کودی و رقم بر طول ساقه گلدهنده در شمعدانی …………………………………. ۵۲
نمودار ۸-۴- مقایسه میانگین تاثیر غلظت منابع کودی بر میزان سبزینه در گل‌های شمعدانی. ۵۴
نمودار ۹-۴- مقایسه میانگین تاثیر رقم بر میزان سبزینه در گل‌های شمعدانی. ۵۵
نمودار ۱۰-۴- مقایسه میانگین تاثیر رقم بر میزان نورساخت در گل‌های شمعدانی. ۵۷
نمودار ۱۱-۴- مقایسه میانگین تاثیر رقم بر میزان تعرق در گل‌های شمعدانی. ۵۸
نمودار ۱۲-۴- مقایسه میانگین تاثیر رقم بر میزان هدایت روزنه­ای در گل‌های شمعدانی. ۵۹
نمودار ۱۳-۴- مقایسه میانگین تاثیر رقم بر میزان غلظت آهن و روی در گل‌های شمعدانی. ۶۱
فصل اول

۱- مقدمه
با توجه به جهانی شدن باغبانی و اثرهای آن بر افزایش درآمدها در قسمت ­های مختلف جهان، استفاده از گل­ها روز به روز افزایش می­یابد (Prasad, 2004).
شمعدانی­ از لحاظ اقتصادی یکی از پراهمیت­ترین گیاهان بسترساز و گلدانی در دنیا می­باشد. به طور معمول شمال آمریکا و اروپا مهمترین و بزرگترین تولیدکننده­ و توزیع کننده­ های این گل با فروش جهانی سالانه حدود ۷۰۰ میلیون دلار می­باشند (Mithila et al., 2001 ).
عکس مرتبط با اقتصاد

 

۱-۱- تاریخچه کشت و پرورش گل شمعدانی

 

 

کشت و کار شمعدانی در جهان سابقه طولانی دارد. گونه‌های وحشی آن نیز در ایران دیده می‌شود. حدود ۲۰۰ سال پیش، لینه گیاه­شناس معروف، ۳۵ گونه شمعدانی را در جنس Geranium طبقه‌بندی کرد. این گیاهان همگی دائمی و مقاوم به سرما و سایه بودند و ۵ گلبرگ مساوی و ۱۰ پرچم داشتند (خلیقی، ۱۳۸۵).

 

 

صد سال بعد­­ ، Heritier گیاه‌شناس فرانسوی، از اشتباهی در این مورد پرده برداشت و آن این­که هزاران رقم شمعدانی جدیدی که تا آن روز افزایش یافته بودند، با ویژگی­های انواع شمعدانی که توسط لینه طبقه بندی شده بودند تفاوت داشتند. در این شمعدانی‌ها گلبرگ‌ها برابر نیستند و دو تای آنها بزرگتر از بقیه هستند که در کنار هم قرار دارند. تعداد پرچم‌هایشان ۷ عدد است و گل­ها، کم و بیش شکل دیگری دارند. بنابراین آن­ها در جنس Pelargonium قرار گرفتند (خلیقی، ۱۳۸۵).

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

۲-۱- گیاهشناسی شمعدانی

 

 

گونه‌های این جنس شامل انواع یک­ساله و چندساله­های علفی، درختچه­ای و انواع خزان­دار می­باشند. اما بیشتر گونه­ های چندساله علفی دارای عادت رشد متنوع می­باشند. بر اساس تخمین­های انجام گرفته در تیره شمعدانی­سانان[۱] تعداد گونه­ ها و زیر گونه­ های این جنس حدود ۲۳۰ تا ۳۰۰ عدد می­باشند که بیشتر آنها بومی آفریقای جنوبی هستند اما تعداد کمی از آنها نیز به طور طبیعی در استرالیا، شرق آفریقا، نیوزیلند، ایسلند و ماداگاسکار رشد می­یابند (Miller, 1996).

 

 

از نظر کشت و پرورش و استفاده در گلکاری، انواع شمعدانی‌ها را در چهار طبقه بزرگ به شرح زیر تقسیم می­شوند :

 

 

الف) شمعدانی معمولی (Zonal hybrids) (Pelargonium zonal Willd. )

 

 

این گونه برای تهیه دورگه ­های شمعدانی به­عنوان یکی از پایه‌های اصلی استفاده می‌شود. از دورگه‌های شمعدانی می‌توان P. × hortorum را نام برد (دانشور، ۱۳۷۲).

 

 

شمعدانی معمولی، گیاهی است چندساله علفی که ممکن است ابتدای ساقه آن نیمه چوبی شده باشد ولی استحکام چندانی ندارد. پهنک برگ گرد و در وسط برگ‌ها یک حلقه تیره رنگ وجود دارد بنابراین، این دسته از شمعدانی‌ها را گاهی حلقه‌دار نیز می‌نامند. دارای رقم­های متعددی است که در برخی برگ‌ها بزرگ و در برخی کوچک بوده و حلقه وسطی برگ نیز کم یا بیش نمایان است (دانشور، ۱۳۷۲).

 

 

ب) شمعدانی پیچ یا شمعدانی برگ عشقه‌ای (P. peltatum Ait. )

 

 

این گونه که گاهی به نام پیچ روسی نیز خوانده می‌شود، به علت دارا بودن ساقه‌های آویزان نازک و زاویه‌دار و حالت رونده، به قیم نیاز داشته و گاهی به­عنوان گیاه آویز استفاده می‌شود. برگ‌ها ضخیم، دارای ۵ پارپهنک،‌ به­تقریب بدون کرک با حاشیه کامل و رگبرگ مرکزی است. در این نوع نیز بعضی برگ‌ها دارای حلقه وسطی تیره‌رنگی هستند (قاسمی قهساره و کافی، ۱۳۸۴).

 

 

ج) شمعدانی اژدر ( شمعدانی آلمانی ) (.Willd ‍P. grandiflorum)

 

 

برگ‌ها به رنگ سبز تیره و چین‌دار با دمبرگ دراز، گل‌ها بسیار درشت، به رنگ‌های صورتی، قرمز و گاهی دو رنگ با رگه‌های ارغوانی هستند (دانشور، ۱۳۷۲).

 

 

د) شمعدانی عطری (Pelargonum graveolens Thunb.)

 

 

گل‌ها چندان زینتی نیستند، چون هم ریز هستند و هم به مدت کوتاهی روی بوته ظاهر می‌شوند. اما برخی از آنها به رنگ آبی مایل به بنفش و بسیار زیبا هستند. برگ‌های آن­ها کرکدار، معطر و دارای بریدگی‌های عمیق بوده و به رنگ‌های ساده و ابلق هستند (قاسمی قهساره و کافی، ۱۳۸۴).

 

۳-۱- ریخت‌شناسی[۲]
۱-۳-۱- ریشه
بیشتر گونه­ های این جنس دارای ریشه ­های ساده، فیبری و بسیار منشعب می­باشند. تعداد اندکی از گونه­ ها نیز دارای ریشه ضخیم، گوشتی و آبدار می­باشند که ممکن است نقش ذخیره آب و مواد غذایی را بر عهده داشته باشند Amidon et al., 2005)).
۲-۳-۱- ساقه
بیشتر گونه­ های این جنس دارای ساقه­هایی می­باشند که در ابتدا علفی بوده اما با گذشت زمان حالت چوبی پیدا می کنند و در بعضی از گونه­ ها نیز ساقه­ها با خار پوشیده شده ­اند (Peddie et al., 1998).
۳-۳-۱- برگ
برگ­ها در این جنس دارای یک تنوع شکلی و اندازه­ای می­باشند که با یک پوشش کرکین نازک پوشیده شده ­اند و ممکن­ است شبیه برگ سرخس، انگور یا بلوط باشند و همچنین ممکن است به طور کامل تقسیم شده و یا به تقریب گرد باشند (Becker & Brawner, 1996).
۴-۳-۱- گل
گل­ها روی یک گل­آذین کاذب که شامل ۱ تا ۵۰ تک گل است تشکیل می­شوندکه بیشتر آن­ها دارای ۵ تا ۱۰ گلچه می­باشند. رنگ گل­ها ممکن است به صورت سفید، صورتی، بنفش، زرد و قرمز پدیدار شوند Amidon et al., 2005)).

 

۴-۱- نیازهای رشدی شمعدانی

 

 

۱-۴-۱- دما

 

 

شمعدانی معمولی در گستره دمایی گسترده­ای می‌تواند رشد کند و گل بدهد. در پژوهشی، دمای شبانه ۲۱ درجه سلسیوس بهتر از دمای ۱۵ یا ۱۰ درجه سلسیوس گلدهی را تسریع کرد. در شمعدانی‌های بذری، افزایش دما از ۱۰ تا ۲۴ درجه سلسیوس، سرعت رشد و گلدهی را بالا ­برد. در تولید اقتصادی شمعدانی، باید دمای روزانه ۲۰ و شبانه ۱۷ درجه سلسیوس برای گیاه فراهم شود. با وجود این، در نقاط سرد به ناچار باید در ماه‌های زمستان و حتی در فصل­های دیگر، شمعدانی‌ها را به داخل منزل برد یا آن­ها را در گلخانه نگهداری کرد. شمعدانی در محیط داخلی منزل نیز به خوبی رشد و نمو می‌کند. تهویه هوای اتاق‌ها، عامل مهمی در زمینه نگهداری شمعدانی است. به‌طور کلی، شمعدانی گیاهی ویژه آب و هوای معتدل و کمی مرطوب سواحل دریا است. گاهی در باغ­ها، شمعدانی بلند و قوی می‌شود ولی در شرایط گلخانه‌های گرم و خشک و یا سرد و بی­نور چنین رشدی امکان‌پذیر نیست (خلیقی، ۱۳۷۰).

 

 

۲-۴-۱- نور

 

 

شمعدانی‌های معمولی به نور مستقیم آفتاب نیاز دارند و در سایه، غنچه‌های گل در آنها تشکیل نمی‌شود (خلیقی، ۱۳۷۰). گرچه بیشتر شمعدانی­ها می­توانند در آفتاب کامل رشد یابند اما بعضی از گونه­ ها مانند P. odoratissimum, P. graveolens و tomentosum P.نیازمند کمی سایه نیز هستند (Amidon et al., 2005). مقدار سایه مورد نیاز بستگی به دما و میزان نسبی سایه در بعدازظهر دارد و اگر دما بالا باشد میزان سایه مورد نیاز نیز بیشتر است ( Becker & Brawner, 1996).

 

 

۳-۴-۱- آبیاری

 

 

به ‌طور کلی شمعدانی را باید در محلی به نسبت خشک پرورش داد و در فاصله بین دو آبیاری باید خاک گلدان خشک شود. برعکس، شمعدانی پیچ و شمعدانی عطری نیاز بیشتری به آبیاری دارند و خاک آن­ها باید همیشه مرطوب باشد (خلیقی، ۱۳۷۰).

 

۴-۴-۱- خاک
شمعدانی به خاک حاصلخیز نیاز دارد . خاک گلدان باید زهکشی کافی داشته و آمیخته‌ای از سه قسمت خاک لوم، یک قسمت کود دامی پوسیده و یک قسمت ماسه برای آن مناسب می­باشد. به این مخلوط بهتر است مقداری کود شیمیایی مانند سوپر فسفات اضافه شود (خلیقی، ۱۳۷۰). pH مورد نیاز خاک نیز می­بایستی اندکی اسیدی و در حدود ۰/۶ تا ۸/۶ باشد (Miller, 1996).

 

۵-۴-۱- تغذیه

 

 

بطور کلی محیط رشد شمعدانی­ها نیازمند مواد غذایی بیشتری از محیط رشد سایر گیاهان می­باشد. کودپاشی و آبیاری بیش از حد، موجب رشد رویشی زیاد و کاهش تعداد گل می‌شود (خلیقی، ۱۳۷۰). قلمه­های شمعدانی نیز می­توانند با یک تعادل کودیK 20 -P 20- N20، پس از ریشه دار شدن تغذیه شوند (Becker and Brawner, 1996).

 

۵-۱- گلدهی
شمعدانی­ها بسته به گونه، در فصل بهار، تابستان و مقداری از پاییز گل می­دهند. شمعدانی عطری در اواخر بهار به مدت کوتاهی گل دارد. از نظر طول روز، همه شمعدانی­ها روز بی­تفاوت هستند و سرعت نمو گل وابسته به انرژی نوری دریافت شده ( شدت و طول دوره روشنایی) در دمای مناسب است که مقدار سطح برگ بر آن اثرگذار است. دستکم ۱۵ گره پیش از گلدهی باید تشکیل شده باشد (Dole & Wilkins, 1999).

 

۶-۱- گیاه­افزایی

 

 

شمعدانی­ها می­توانند با روش­های قلمه ساقه، تقسیم ریشه، قلمه برگ و بذر گیاه­افزایی شوند. البته تنها رقم های خالص می­توانند با روش کشت بذر به طور موفقیت آمیز افزایش یابند .(Amidon et al., 2005) روش گیاه­افزایی با قلمه برای بسیاری از علاقه­­ ­مندان شمعدانی بیشتر ترجیح داده می­ شود. قلمه­ها باید دستکم دارای ۳ تا ۴ گره بوده و جوانه­های گل و برگ­های کوچک از آن حذف شوند اما ۱ تا ۲ برگ بزرگ روی آنها باقی بماند. سپس قلمه­ها باید طوری در خاک قرار گیرند که دستکم دو گره در زیر خاک قرار گیرد (Amidon et al., 2001).

 

 

۷-۱- بیماری‌ها

 

 

 

۱- بوته­میری شمعدانی: در محل‌هایی که تراکم بوته زیاد است خسارت بیشتری وارد می‌کند و با آبیاری بیش از حد نیز گسترش می‌یابد. این بیماری از بخش ریشه و پاهنگ گیاه شروع شده و موجب سیاهی پاهنگ گیاه می‌شود (خلیقی، ۱۳۸۵).
۲- پوسیدگی ریشه: می‌تواند در نتیجه برهمکنش عواملی مانند آب زیاد، اکسیژن کم، آبشویی بیش از حد و تجمع بیش از حد نمک‌های محلول در خاک ایجاد شود (Dole & Wilkins, 1999)..
۳- زردی برگ‌های شمعدانی: به دلایل مختلف مانند آبیاری کم یا بیش از حد، کمبود مواد غذایی، شرایط نامساعد جوی و خشکی بیش از حد و یا کمی نور ایجاد می‌شود (خلیقی، ۱۳۸۵).

 

۸-۱- ناهنجاری­های فیزیولوژیک

 

در شمعدانی پیچ، یک ناهنجاری که به آن ورم گفته می‌شود، مشاهده شده که در آن یاخته‌های روزنه در سطح زیرین برگ جدا شده و به ­طور غیرعادی چوب پنبه­ای می‌شوند. این ناهنجاری ناشی از زیادی فشار شادابی در زمان بسته بودن روزنه در شب است که در این موقع تبخیر و تعرق کم است ولی سیستم ریشه­ای فعال است و در دسترس بودن آب کافی و دمای بالای خاک، به ادامه انتقال آب به برگ‌ها کمک می‌کند (Dole & Wilkins, 1999)..
۹-۱- نانو کود­ها
ورود نسل اول فناوری­ها به عرصه­ کشاورزی، در چند دهه­ گذشته منجر به وقوع انقلاب سبز و گذر از کشاورزی سنتی به کشاورزی صنعتی گردید. در این دوره افزایش چشمگیری در کیفیت و کمیت محصول­های کشاورزی صورت گرفت که البته در کنار آن استفاده­ی بی­رویه از منابع، دشواری­هایی را نیز در پی داشت. اکنون با گذشت سال­ها از وقوع انقلاب سبز و کاهش مجدد نسبت رشد تولیدهای کشاورزی به جمعیت جهان، لزوم به کارگیری فناوری های جدید در صنعت کشاورزی پیش از هر زمان دیگری آشکار است (Derosa et al., 2010).

در این راستا، استفاده از نانوکودها به منظور کنترل دقیق آزادسازی عناصر غذایی می ­تواند گامی موثر در جهت دستیابی به کشاورزی پایدار و سازگار با محیط زیست باشد (Cui et al., 2006). با به­ کارگیری
عکس مرتبط با محیط زیست

۱- عناصر غذایی درون پوششی از نانو مواد‬ منفذدار قرار می­گیرند. ۲- به وسیله­ لایه­ پلیمری نازکی پوشیده‬ می­شوند. ۳- به صورت ذره یا امولسیونی در ابعاد نانو آزاد می­گردند.
در نانو کودها از علم فناوری نانو به عنوان ابزاری‬
از نقطه نظر مدیریتی، امروزه جهت افزایش
گیاهان به طور عمده عناصر غذایی را از طریق ریشه­ها یا برگ­های خود جذب می­ کنند و نانو کودها به دلیل آزادسازی آرام و کنترل شده­ موادغذایی، به منظور تامین عناصر مورد نیاز گیاه در هر دو روش جذب برگساره ای یا ریشه­ای نسبت به کودهای مرسوم برتری دارند. کودهای شیمیایی برگساره­ای، به طور کلی به منظور فراهم کردن سریع عناصر غذایی برای گیاه مورد استفاده قرار می­گیرند. این در حالیست که امکان دارد به کارگیری نانوکودها در این شرایط به دلیل برخورداری از بازده جذب عناصر بالاتر نسبت به کودهای مرسوم، مفیدتر باشد. افزون بر افزایش بازده مصرف عناصر غذایی، فناوری نانو ممکن است به طریق دیگری نیز موجب بهبود کارکرد کودهای شیمیایی گردد. برای مثال، به علت برخورداری نانو ذره­ های دی­اکسید تیتانیوم از قابلیت کاتالیز نوری، می­توان آن­ها را به عنوان یک عامل باکتری­کش به کودهای شیمیایی اضافه کرد. افزون بر این، مشخص شده است که نانو ذره­ های سیلیکای جذب شده به­ وسیله­ ریشه­ گیاه، لایه­ای را در دیواره­ های یاخته­ای تشکیل می­ دهند که می ­تواند موجب افزایش مقاومت گیاه نسبت به تنش­ها شده و در نتیجه عملکرد محصول را بهبود بخشد. (Wurth, 2007)
آزادسازی عناصر کودی با نیاز غذایی گیاه همراه است. در این راستا، با بهره­ گیری از فناوری نانو و به منظور کنترل محلول بودن کود­های شیمیایی در آب، نانوکودهایی تولید شده است که قادر به رهاسازی عناصر غذایی خود به صورت آهسته و متناسب با نیاز غذایی گیاه هستند. به دلیل این که با به کارگیری نانوکودها، زمان و سرعت رهاسازی عناصر با نیاز غذایی گیاه منطبق و هماهنگ می­ شود، بنابراین گیاه قادر به جذب بیشترین مقدار مواد غذایی بوده و در نتیجه ضمن کاهش آبشویی عناصر، عملکرد محصول نیز افزایش می­یابد. اعتقاد بر این است که استفاده از نانو کودها موثرترین و در عین حال ساده­ترین شیوه به منظور کاهش از بین رفتن عناصر غذایی و افزایش کارایی مصرف کودها است. آشکارا با بکارگیری فناوری نانو در بهینه کردن فرمولاسیون کودهای شیمیایی، می­توان به دستاوردهای شگرفی از جمله کاهش مصرف انرژی، صرفه­جویی در هزینه­ های تولید و جلوگیری از مشکل­های زیست­ محیطی، نائل آمد (Cui et al., 2006).
۱۰-۱- اهمیت و اهداف پژوهش

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *