دانلود پایان نامه روانشناسی در مورد نیاز اطلاعاتی

حل است.
پیشینه پژوهش
2-3-1- پیشینه پژوهش در ایران
کاتوزیان(1371) در پایان نامه خود با عنوان «بررسی رابطه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات با میزان مراجعه اعضاء هیات علمی به منابع اطلاعاتی کتابخانه مرکزی در دانشگاه علوم پزشکی ایران»، با بهره گرفتن از روش پژوهش تجربی اعضای هیأت علمی را به دو گروه آزمایش و شاهد تقسیم بندی کرده و برای گروه آزمایشی دست به اشاعه گزینشی اطلاعات زده است. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که میزان مراجعه در افرادی که سرویس اشاعه گزینشی اطلاعات برایشان ارائه شد (گروه آزمایشی) در مقایسه با گروهی که از این خدمات محروم بودند (گروه شاهد) دارای اختلاف معنی دار نبود. لازم به ذکر است که مجموع مقالات در خواستی گروه شاهد در مراجعات به بخش مرجع کتابخانه 13 مقاله بود که در مقایسه با گروه آزمایش که 51 مقاله بود قابل توجه است. زیرا از طریق اشاعه گزینشی اطلاعات تعداد زیادی از مدارک در اختیار فرد قرار می گیرد که در مراجعات شخصی و جستجوی دستی امکان بازیابی آنها وجود ندارد. از طرفی با توجه به اطلاعات به دست آمده و تجزیه و تحلیل حاصل می توان به این فرض رسید که ارائه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات برای گروهی که به دلیل نداشتن وقت و دور بودن محل کتابخانه امکان استفاده از منابع آن را ندارند و همچنین برای افرادی که برای تأمین نیاز اطلاعاتی خویش از مقالات مجلات بهره می جویند، می تواند مورد استفاده قرار گیرد و مفید باشد.
جعفر بیگلو(1376) در طرح تحقیقاتی خود با عنوان «طراحی و تأسیس سیستم اشاعه گزینشی اطلاعات» سؤالات اساسی تحقیق پژوهشگران مورد مطالعه خود را به سیستم رایانه ارائه می کند و این سیستم بر اساس یک الگوی طراحی شده به صورت خودکار اطلاعات را از انبوه داده های موجود در بانک های اطلاعاتی، شناسایی و واکشی می کند، اطلاعات در این سیستم به واسطه باز خورد، دایماً ارزیابی شده و از ریزش کاذب جلوگیری می کند.
جعفر بیگلو(1378) در پایان نامه خود با عنوان «طرح نظام ملی اشاعه گزینشی اطلاعات اشاعه گزینشی اطلاعات برای اعضاء هیأت علمی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی کشور» برای سیاست گذاری و نظام مند کردن اجزای نظام ملی اشاعه گزینشی اطلاعات و تدوین سیاست های راهبردی، عملیات فنی و راهکارهای مناسب، برنامه ریزی هشت لایه ای راهبردی ـ کاربردی ارائه و شمای سازمانی پیشنهادی ترسیم کرده است. در مرحله بعد به ساختار پرونده های پژوهشی و کمیته های تخصصی پرداخته و فرم های عضویت، اعلام اطلاعات و بازخورد طراحی شده است.
فتحی جلالی(1378) در پایان نامه خود با عنوان «بررسی روش های دستیابی اعضای هیأت علمی گروه های مهندسی برق و رایانه دانشگاه های دولتی مستقر در شهر تهران به منابع اطلاعاتی»، به این نتایج دست یافته است که اکثریت اعضای هیأت علمی یعنی 4/62% از اعضای هیأت علمی مایل به مراجعه به کتابخانه و بر طرف کردن نیازهای اطلاعاتی خود می باشند و 77/6% مایل به استفاده از کامپیوتر و پایگاه های اطلاعاتی خارج از کشور می باشند.
مشهدی(1379) در مرکز اسناد و مدارک علمی ایران برای افرادی که فرصت کافی برای مرور مرتب سایت این سازمان را ندارند، خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات را طراحی و اجرا کرد. در این سیستم، کاربران موضوعات مورد علاقه خود را از میان لیستی از موضوعات موجود انتخاب کرده و با هر بار روز آمد سازی پایگاه، جدیدترین اطلاعات به صورت خودکار به پست الکترونیکی آنان ارسال می شود.
نعمت اللهی(1385) در پایان نامه خود با عنوان« امکان سنجی اشاعه گزینشی اطلاعات برای اعضاء هیات علمی دانشگاه شیراز در کتابخانه منطقه ای علوم و تکنولوژی»، وی تعداد 100 نفر از اعضاء هیات علمی را انتخاب نموده و میزان آشنایی آنها با خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات و استفاده از پست الکترونیکی در خصوص اشاعه گزینشی اطلاعات را بررسی نموده و از این بین 4% جامعه پژوهش مایل به دریافت چکیده، 2/18% تمایل به دریافت اصل منبع و 8/77% نیز ترجیح می دادند ابتدا چکیده و اطلاعات کتابشناختی کلیه منابع بازیابی شده را مطالعه کنند و در صورت نیاز به صورت خودکار سفارش دهند.
2-3-2- پیشینه پژوهش در خارج از ایران
بلومفیلد (1969) سه نوع سرویس آگاهی رسانی جاری برشمرده که شامل اشاعه گزینشی اطلاعات با گرایش شخصی یعنی دقیقاً منطبق با نیاز اطلاعاتی فرد، چکیده نامه تخصصی مانند چکیده نامه شیمی و انواع منابع با پوشش غیر گزینشی مانند Current Contents یا فهرست تازه های کتابخانه می شود. وی در مطالعات خود به این نتیجه رسید که برای خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات از هر ده مجموعه ارسالی یک تقاضا برای دریافت اصل مقاله از منابع بازیابی شده وجود دارد. برای چکیده نامه تخصصی از هر یک صد چکیده، یک تقاضا برای اصل مقاله و به انواع منابع غیرگزینشی از هر هزار منبع یک در خواست صورت می گیرد. وی معتقد است که در اشاعه گزینشی اطلاعات اقلام مربوط بیشتری بازیابی می شوند، در حالی که وقت کمتری برای مطالعه و استفاده صرف می شود. در حقیقت اشاعه گزینشی اطلاعات تنها سرویسی است که زمانی بیش از آن چه استفاده کننده امکان صرف آن را دارد نمی طلبد. (بلومفیلد، 1969، 514-520)
یونیس (1973) با استناد به یافته های بلومفیلد به شرح سرویس اشاعه گزینشی اطلاعات دستی بسیار ارزان و ساده برای گروهی پرداخته که در عین حال از Current Contents نیز استفاده می کردند. گروه مورد مطالعه، متخصصان علوم رفتاری بودند. تعداد بیست و یک نفر از پنجاه نفر کل متخصصان به دعوتنامه ارسالی پاسخ دادند. اطلاعات در خواستی بر اساس موضوعات MeSH و مقالات ایندکس و مدیکوس ماهانه برای متقاضیان ارسال می شد. این سرویس به مدت هجده ماه ارائه می شد و بسیار موفق بود. شش ماه یکبار موضوعات، مورد تجدید نظر قرار می گرفتند.
بعد از یک سال، پرسشنامه ای برای ارزشیابی جهت متخصصان ارسال شد. 60% از استفاده کنندگان به پرسشنامه پاسخ دادند، که از این عده 90% خواهان جدی ادامه سرویس بودند. یونیس در پایان متذکر شده که: “در مورد سرویس رایگان حتماً باید با استفاده کننده دقیقاً مرتبط و از نیاز وی مطمئن بود. چون ممکن است عدم پرداخت پول عامل استفاده از سرویس باشد بدون آنکه نیاز مطرح باشد.” در ارزیابی به عمل آمده 60% پاسخ دهندگان اشاعه گزینشی اطلاعات را به Current Contents ترجیح دادند و دلیلی که ارائه می داشتند همان دلیل عنوان شده توسط بلومفیلد مبنی بر این بود که که SDIline پوشش دقیق تری در رابطه با نیاز ایشان داشت. (یونیس، 1969، 4-14)
سیدز و وود (1974)، طرح سرویس ایجاد اشاعه گزینشی اطلاعات دستی و گسترش آن با بهره گرفتن از SDIline در کتابخانه مرکز پزشکی هرشی را ارائه دادند. در این طرح تشکیل و گسترش سرویس چنین بیان شده است: (سیدز و وود، 1974، 374-381)
در سال 1969 سیستم دستی با شش نفر استفاده کننده و بیست و شش موضوع آغاز به کار کرد (هر یک از افراد دارای فایل جداگانه شامل موضوعات، مجلات گزینش شده و اطلاعات بازیابی شده بودند). تا اکتبر 1970 تعداد استفاده کنندگان به هشت نفر افزایش یافت. به تدریج با افزایش تعداد افراد، موضوعات و مجلات ادامه سرویس دستی بسیار مشکل شد. لذا استفاده از اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته مورد توجه قرار گرفت. اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته دارای پوشش وسیع تر و برای موضوعات پیچیده مناسب تر بود. اولین سرویس اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته در دسامبر 1973 ارائه شد. پس از آن چهار متقاضی جدید اضافه شدند. در ماه ژوئن در مورد ادامه سرویس نظر خواهی شد. چهارده نفر از هفده نفر استفاده کنندگان، خواهان ادامه سرویس بودند. در این مرحله سه نفر دیگر، تقاضای استفاده از خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات را نمودند. بنابراین بعد از سه سال و نیم تعداد افراد متقاضی سرویس از تعداد کل 199 نفر اعضاء متخصص در مرکز پزشکی به شانزده نفر با پنجاه و سه موضوع افزایش یافت، به عبارت دیگر 28% اعضاء از اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته استفاده می کردند. (اشاعه گزینشی اطلاعات برای 16 نفر تهیه می شد اما از طریق گردش اطلاعات بازیابی شده بین افراد این تعداد به 48 نفر می رسید).
یافته های این مطلب بر خلاف مطالعه میلرکه نشان می داد سرویس ماشینی قادر به جایگزین سرویس دستی نیست و میزان رضایت از سرویس اشاعه گزینشی اطلاعات دستی بیشتر است، نشان می دهد که اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته به خوبی جانشین سه سال و نیم سرویس دستی شده و از آن فراتر می رود. تعداد منابع بازیابی شده در این سرویس بیشتر و پوشش آن نیز وسیع تر است. در ارزشیابی انجام شده 9/88% از استفاده کنندگان اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته را به سایر خدمات آگاهی رسانی جاری ترجیح می دادند، در حالی که کلیه این خدمات را مفید می دانستند. در این مطالعه روی ارزشیابی مداوم سرویس تأکید بسیاری شده است و خصوصاً گوشزد شده که: “در هیچ یک از سرویس ها استفاده کنندگان برای تغییر موضوعات پیشقدم نمی شوند و وظیفه کتابدار است که مرتباً ارزشیابی و ارتقاء سرویس را در نظر داشته باشد و باز خورد لازم را تهیه کند.”
سیدز و وود بار دیگر بر این نتیجه تأکید ورزیده اند که :”نوع سرویس و میزان رضایت از آن بستگی به شرایط خاص هر مرکز اطلاعاتی یا کتابخانه و همچنین جامعه استفاده کننده دارد. لذا برای هرگونه تغییر یا تصمیم گیری تازه در ارائه خدمات باید مطالعات و تحقیقات خاص آن انجام شده و از استفاده کنندگان نظر خواهی به عمل آید.”
بلیس(1975) با بهره گرفتن از پرسشنامه سیدز و وود و همچنین پرسشنامه لنکستر(1974) برای مطالعه سرویس آگاهی رسانی جاری جهت متخصصان رشته اعصاب به ارزشیابی مشابهی از سرویس اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته در دانشکده علوم بهداشتی دانشگاه پرداخت. بدین منظور برای 136 پروفایل، پرسشنامه را ارسال کرد. در مدت سه هفته 80 نفر یعنی 119 پروفایل پرسشنامه را برگرداندند. هدف از ارسال پرسشنامه ارزشیابی سرویس و همچنین مقایسه نتایج با بررسی سیدز و وود و مطالعه لنکستر بود. برای بلیس بسیار جالب است که نتایج به هم نزدیک و علی رغم تعداد نمونه متفاوت در سه بررسی درصدها تقریباً یکسان بودند. وی متعقد است موارد متفاوت احتمالاً مربوط به نوع جمعیت مورد مطالعه بودند.
برندلی (1976)، بار دیگر درباره تحقیق برندلی نیز این نتایج به اثبات رسید. گزارش برندلی در مورد سرویس آگاهی رسانی جاری کتابخانه دانشکده پزشکی و دندان پزشکی نیوجرسی بود که از سال 1964 برای اعضاء هیات علمی ارائه می شد و گسترش آن به استفاده از اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته انجامید.
تعداد افرادی که در سال 1972 از آن سرویس استفاده می کردند 72 نفر بودند که برای هر فرد تا هشت موضوع جستجو انجام می شد. (با تهیه فتوکپی از صفحات ایندکس مدیکوس ماهانه) به تدریج با افزایش تعداد افراد و همچنین نیاز اطلاعاتی ایشان، با آغاز استفاده از کامپیوتر در کتابخانه در آن سال، این سرویس با بهره گرفتن از شبکه ارتباطی پاب مد در دانشگاه ایالتی نیویورک به شیوه ماشینی تبدیل و با نصب ترمینال شبکه پاب مد مورد استفاده قرار گرفت.
در ژانویه 1974 تعداد 126 نفر از اعضاء تمام وقت دانشگاه از سرویس اشاعه اطلاعات گزینشی کامپیوتری از طریق عضویت استفاده می کردند و ماهانه جمعاً 590 جستجو برای آنان انجام می شد، یعنی برای هر نفر به طور متوسط 9/3 موضوع.
در ارزشیابی به عمل آمده در رابطه با مفید بودن اطلاعات بازیابی شده 40% پاسخ ها مثبت و 60% منفی بود. بدین معنا که 40% سرویس را کاملاً مفید می دانستند در حالیکه 60% خواهان ادامه سرویس بودند، در حالیکه با بهره گرفتن از سایر روش ها برای کسب اطلاعات مورد نیاز خویش ادامه می دادند.
نتایج تحقیقات بلیس و برندلی نشان می دهد که استفاده کنندگان از اشاعه گزینشی اطلاعات کامپیوتری کتابخانه ملی پزشکی آمریکا (NLM) تنها به این سرویس برای تأمین نیاز اطلاعاتی خویش متکی نیستند در حالیکه از جهت ارزشیابی آن را مفید می دانستند.
ویلیامز(1977)، کتابدار ارشد کتابخانه علوم پزشکی در مرکز پزشکی بخش هنه پین گزارش جامعی از خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات در این کتابخانه را منتشر ساخته است. بر اساس گزارش وی کارکنان این کتابخانه که سازمان مادر آن بیمارستان آموزشی 450 تختخوابی است، در سال 1973 نیاز به سرویسی برای آگاهی از اطلاعات جاری با حداقل صرف وقت را تشخیص داده و اقدام به ارائه سرویس اشاعه گزینشی اطلاعات نمودند. (ویلیامز، 1977، 447-449)
این سرویس ابتدا به صورت دستی برای پنجاه نفر به وجود آمد. با تهیه فتوکپی از اطلاعات مندرج در شماره های ماهانه ایندکس مدیکوس بر اساس موضوعات در خواستی با معرفی اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته در دسامبر 1973 دسترسی به پاب مد امکان پذیر شد. بنابراین سرویس به شیوه کامپیوتری بر اساس آخرین تازه های ماهانه پاب مد ادامه یافت.
برای دریافت موضوعات، یادداشتی برای سرپرستان بخش ها و سایر قسمت ها ارسال گردید. با هربار دریافت اطلاعات گزینشی تازه پاب مد (اشاعه گزینشی اطلاعات پیوسته) موضوعات افراد جستجو شده، نتایج برای ایشان ارسال می شد. استفاده کنندگان مقالات مورد نیاز را علامت زده باز می گرداندند تا فتوکپی مقاله کامل برایشان تهیه شود.
شیوه جستجو مربوط به موضوعات هر یک از افراد روی کارت یادداشت، همراه شماره تلفن و نام ایشان در فایلی نگهداری می شد تا هر بار مورد استفاده قرار گیرد. هر شش ماه یک بار پرسشنامه ای برای ارزشیابی و در صورت لزوم تغییر موضوعات برای استفاده کنندگان را دریافت می داشتند.
از سال 1973 تا 1976 تعداد استفاده کنندگان از سرویس 50 نفر به 99 نفر با مجموع 123 موضوع افزایش یافت. (برای هر فرد به طور متوسط دو موضوع با در نظر گرفتن موضوعات تکراری) هر بار برای ارائه سرویس ده ساعت و نیم وقت صرف می شد- یعنی چهار دقیقه و هفت ثانیه برای هر جستجو- هر مشترک ماهانه به طور متوسط پنج مقاله در خواست می کرد. در ارزشیابی انجام شده 94% افراد سرویس را بسیار با ارزش و اکثر اطلاعات بازیابی شده را مناسب تشخیص دادند. از زمان تشکیل سرویس، در میزان تهیه فتوکپی 47% افزایش بوجود آمد که 14% آن مستقیماً به سرویس اشاعه گزینشی اطلاعات مربوط می شد. علاوه بر پزشکان و پرستاران متخصصان سایر رشته ها نیز به استفاده کنندگان پیوستند. به این ترتیب سرویس کاملاً مفید و در اهداف خود موفق بود.

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه روانشناسی درباره : احساس ارزشمندی

گرین(1988) روشی را برای ارائه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات و بولتن آگاهی رسانی جاری با بهره گرفتن از تجهیزات و نرم افزاری نسبتاً ارزان با موفقیت به آزمایش گذارد. با بهره گرفتن از این روش برای ارائه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات به جای ذخیره پروفایل با دریافت اطلاعات جدید در هر نوبت، «پایگاه ارجاع متقابل» به عنوان واسطه استفاده می شود که از یک سو به «پایگاه اطلاعاتی ارجاعی» و از سوی دیگر به «پایگاه استفاده کنندگان» مربوط می شود. به این ترتیب جستجو از طریق نام افراد و همچنین ارجاعات انجام می شود و امکان حذف یا اضافه کردن نام افراد برای موضوعات و یا موضوعات برای افراد فراهم می گردد. همچنین با انجام جستجوها به صورت هفتگی از اطلاعات بازیابی شده، بولتن هفتگی به چاپ می رسد که برای متقاضیان و سایر مؤسسات ارسال می گردد. برای تهیه بولتن معمولاً دو دقیقه وقت صرف می شود که در مرحله بعد در مدت سی تا چهل و پنج دقیقه توسط واژه پرداز آماده می شود.
مجوع واژگان کنترل شده در این سیستم 159 واژه بود. لذا این سیستم برای کتابخانه های اختصاصی یا مجموعه های بسیارکوچک مناسب بود و می توان از این تجربه به عنوان الگو برای ذخیره نام افراد، تهیه پروفایل و ذخیره آن استفاده نمود.
موندشین(1990) بر اساس تحقیقی که در یک مجتمع توسعه و تحقیقات به انجام رسانده چنین نتیجه

دیدگاهتان را بنویسید