انواع تعارض سازمانی

تعارض به عنوان یک رفتار سازمانی تابعی است از خصوصیات فردی و محیطی (در این جا، محیط به معنای اعم آن یعنی محیط فیزیکی و جغرافیایی، محیط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، محیط سازمانی و تمامی عوامل و محرک­های خارجی مورد نظر است). به عبارت دیگر، رفتار­های ناسازگارانه یا به علت اختلال و اشکال در درون فرد به وجود می­آیند، یا ناشی از شرایط نا­مطلوب محیطی (از جمله سازمان) هستند و یا اینکه تاثیر متقابل این دو وجه (فرد و محیط) باعث بروز این­گونه رفتار­های نا خوشایند می‌شود. در تحلیل بعد فردی تعارض، تاثیر ویژگی­های شخصیتی و مسائل درون فردی در ایجاد و تشدید کشمکش­های فردی مورد بررسی قرار می­گیرد و در تحلیل بعد سازمانی اثرات ساختار سازمانی و شیوه‌های مدیریت، ارتباطات، تغییر سازمانی و … در بروز تعارض مورد توجه هستند ( ایزدی، 1379).

تعارض را می­توان به انواع زیر تقسیم کرد:

 

 

 

 

  • تعارض درون فردی

تعارض در سطح فردی می­تواند شکلی از تعارض به نام تعارض درون فردی و یا شکلی دیگر به نام تعارض بین فردی را شامل شود. در مورد تعارض درون فردی، انتخاب یک هدف و انتخاب یک گزینه مقتضی برای به حداکثر رساندن این هدف، دیگر گزینه­ها را از میان بر می­دارد (استرو، 2002).

این تعارض وقتی رخ می­دهد که یک عضو باید کار و نقش مشخصی را که با تجربه، علاقه، اهداف، و ارزش­هایش مطابقت ندارد اجرا کند (رحیم، 2002).

انواع تعارض درون فردی عبارتند از :

  • تعارض خواست- خواست: زمانی رخ می­دهد که فردی باید بین دو گزینه جذاب یکی را انتخاب کند(مانند دو پیشنهاد شغلی مهم). بنابراین وقتی گزینه­ها جذاب باشند انتخاب بین آن دو مشکل است.
  • تعارض اجتناب- اجتناب: زمانی ایجاد می­شود که ما با دو انتخاب غیر جذاب یکسان که هر دو با پیامد منفی همراهند رو به رو شویم.
  • تعارض خواست- اجتناب: عمومی­ترین نوع تعارض درون فردی است و زمانی رخ می­دهد که ما باید بین دو کار که هم نتایج مثبت دارد و هم نتایج منفی یکی را انتخاب کنیم. برای مثال یک شخص ممکن است مجبور شود که بین شغل فعلی­اش و یک موقعیت بزرگتر و بهتر ولی در یک مکان بد، یکی را انتخاب کند (استرو، 2002).
  • تعارض بین فردی
مطلب مشابه :  استراتژی‌های بازنمایی از دیدگاه روانشناختی

این نوع تعارض، به تعارض بین دو یا چند عضو سازمانی با سطح سلسله مراتبی مختلف یا واحد اشاره دارد. مطالعات روی تعارض بین سرپرست- زیردست به این نوع تعارض اشاره دارد (رحیم، 2001).

 

  • تعارض درون­گروهی

این نوع تعارض به تعارض میان اعضای یک گروه یا بین دو زیر گروه در ارتباط با اهداف، کار، روش­ها، و عواملی از این قبیل اشاره دارد. هم­چنین تعارض ممکن است به عنوان یک ناسازگاری و عدم توافق بین برخی یا همه اعضای یک گروه و رهبرشان رخ دهد (رحیم، 2002).

  • تعارض بین گروهی

این نوع تعارض شامل سیستم روابطی که میان دو گروه یا تعداد بیشتری از افرادی که دارای هدف­های نا همسازند می­باشد. تعارض بین دو گروه هنگامی پدیدار می­آید که یک گروه نسبت به سایر گروه­ها در موقعیت، وضعیت یا موضع بهتری قرار می­گیرد و در واقع نوعی رفتار بین گروه­های سازمانی است، هنگامی که عده­ای خود را متعلق به یک گروه می­دانند و چنین می­پندارند که سایر گروه­ها مانع رسیدن آن­ها به هدف و مقصودشان می­شوند (ایزدی، 1379).

  • تعارض درون سازمان­ها

در سطح سازمانی تعارض فردی و گروهی به طور منظمی رخ می­دهد. سازمان خود عرصه را برای تعارض مهیا می­کند. تعدادی از الگوهای ممکن تعارض عبارتند از تعارض بین دو فرد، یک فرد و یک گروه، بین دو گروه یا میان دو یا چند گروه. هم چنین تعارض می­تواند در سطح یکسانی از سلسله مراتب سازمانی یا سرتا سر سطوح سازمان (بین سرپرستان و زیردستان) رخ دهد. تعارض بین دو فرد در سطوح گوناگون سازمانی، به تعارض عمودی[1] اشاره دارد. تعارض بین دو فرد در سطوح یکسانی در سازمان، به تعارض افقی[2] اشاره دارد. هر چه مقادیر منابع موجود کمتر باشد احتمال بیشتری برای وقوع تعارض افقی وجود دارد (استرو، 2002).

  1. Vertical Conflict
  2. Horizontal Conflict
مطلب مشابه :  الگوی بهزیستی روان شناختی ریف